همه چیز در مورد نمایش عروسکی

نمایش عروسکی چیست؟ نمایش عروسکی که با نام خیمه شب بازی نیز معروف بوده، یک نوع از نمایش است که در آن به جای استفاده از بازیگران، از عروسک یا اشیا استفاده می‌شود. این عروسک‌ها که عموما با ظاهر انسان و حیوان ساخته می‌شوند، توسط فردی که وظیفه عروسک گردانی را بر عهده دارد، حرکت می‌کنند. عروسک‌گردانی به چندین و چند روش انجام می‌گیرد که نمونه‌های آن عبارتند از کمک گرفتن از دست‌های عروسک گردان یا استفاده از نخ که به بخش‌های گوناگون از بدن عروسک وصل شده است. (همه چیز در مورد نمایش عروسکی)

همه چیز در مورد نمایش عروسکی

با تاریخچه عروسک گردانی آشنا شوید

شاید برایتان جالب باشد بدانید که ایران جزو نخستن کشورهایی بوده که عروسک گردانی در آن رواج داشته است. پس از آن این هنر به سمت ترک‌های عثمانی گرایش پیدا کرده و با تغییرات متعددی در آنجا روبه‌رو شد. ترک‌ها با تحول این هنر، نام آن را نیز به “چشم سیاه” تغییر دادند. البته باید به باورهای دیگری هم در خصوص تاریخچه عروسک گردانی توجه کنیم زیرا عده‌ای بر این باورند که عروسک گردانی از سمت کشورهای جنوب شرقی آسیا و چین وارد ایران شده است.

عروسک گردانی نمایش عروسکی در گذشته هدف اصلی نمایش‌های عروسکی، مقاصد مذهبی بود، به شکلی که مورخان آن را راهکاری برای گسترش باورهای دینی میان عامه مردم می‌دانستند. از طرف دیگر باید گفت سالن نمایش عروسکی در گذشته همچون امروزه نبود، بلکه این هنر در خیمه‌هایی بزرگ که عموما با دو چراغ روشن می‌شدند، انجام می‌گرفت. همچنین در ایام قدیم، محل اجرای نمایش عروسکی یک صندوق بود که یک طرف آن به سوی تماشاچیان بوده و بخش‌های دیگر آن یک محیط بسته همچون اتاق را به نمایش می‌گذاشت. در این شرایط عروسک گردانها در پشت صندوق قرار می‌گرفتند و به وسیله نخ‌هایی که به عروسکها وسط بود، آنها را به حرکت در می‌آورند.

نمایش عروسکی، شیوه‌ای مناسب برای آموزش کودکان

نمایش عروسکی یک شیوه مهم و موثر برای آموزش مهارت‌های زندگی، قوانین اجتماعی، باورها، ارزش‌ها، بهداشت، سلامت و… به کودکان است. کودکان با چنین هنری عجین هستند و می‌توانند با شخصیت‌های نمایش همذات‌ پنداری کرده و خود را در جایگاه عروسک‌ها ببینند؛ در این شرایط است که کودک مفاهیم گوناگون را به شکلی درست درک کرده و آموزش می‌بیند. به صورت کلی بازی‌های کودکانه نقش بسیار مهمی در روند رشد مهارت‌های کودک دارد.

عروسکهای نمایشی و ذهنیت خلاق کودکان (همه چیز در مورد نمایش عروسکی)

در ادامه آموزشهای خاص برای کودکان، نمایش و نمایش خلاق یکی از آن هنرهای خاص برای بچه ها است که به صورت مستقل و نیز تلفیقی مورد استفاده قرار میگیرد. هر کدام از هنردر جایگاه خود دارای یک سری ویزگی و خصوصیات هستند که اطلاع از آن باعث میشود که روند آموزشی برای مربی راحت تر انجام شود.

مثلا وقتی مربی اطلاع کافی از ساختار و اجزای سازنده نمایش و نمایش خلاق داشته باشد، میتواند بهتر آموزش دهد. این اجزا برای مربی حکم ابزارهایی را دارند که مربی هنری با استفاده از آنها کلاس آموزشی و هنری خودش رابهتر اجراکند . من در این درس ضمن بیان چند مطلب کوتاه درباره نمایش و انواع نمایش برای کودکان به انواع عروسکهای نمایشی برای کودکان خواهم پرداخت در واقع شناخت شما از انواع عروسکهای نمایشی باعث میشود ذهنیت شما در آموزشهای خاص به کودکان فعال شود و بعد بتوانید شیوه ها و برنامه های جذابی برای کودکان داشته باشید

نمایش و مفهوم آن برای کودکان

کودکان در برخورد با نمایش از هر نوعی چند تصور ذهنی دارند. اول اینکه نمایش را یک نوع بازی می پندارند و مثل خیلی از هنرها دوست دارند به گونه ای در آن حضور داشته باشند و از طرفی به نمایش یک نگاه تخیلی و رویاپردازنه دارند به همین خاطر است که نمایش و نمایشهای عروسکی که جنبه های تخیل و رویاپردای آن قوی باشد برای بچه ها بسیار جذاب خواهد بود . به صورت کلی نمایش برای بچه ها به دودسته تقسیم میشود نمایش زنده و نمایش عروسکی . که هر کدام ازاین نمایشها به دسته های دیگر تقسیم میشود مثلا در نمایش عروسکی ما 5 نوع عروسکی داریم که عبارتند از:

1. عروسکهای ماپت یا دهن گشاد:

عروسکهای ماپت یا دهن گشاد یا به تعبیری فک زن به عروسکهایی گفته میشود با دهنی گشاد و به صورت اختصاصی در آمریکا ساخته می شود و بعددر تمام دنیا مرسوم شد و در ایران هم جایگاه خاص خودش را دارد .

2. نمایش عروسکی دستکشی:

نمایش عروسکی دستکشی که یکی از متداول ترین و ساده ترین نوع نمایش عروسکی است.  در این نمایش عروسکها به گونه ای طراحی شده‌اند که مانند دستکش برای عروسک گردان عمل کرده و سبب می شوند عروسک گردان با استفاده از انگشتان خود آنها را به حرکت درآورد. عروسک گردان در این نمایش انگشت سبابه خود را برای بخش سر عروسک و دیگر انگشتان را به جای دستها مورد استفاده قرار می دهد. یکی از نکاتی که در این نمایش بسیار اهمیت دارد، نحوه استفاده از انگشتان است زیرا اگر انگشتان به درستی حرکت کنند، می‌توانند ظریف‌ترین حرکات را به بهترین شکل ممکن به نمایش درآورند.

3. نمایش عروسکی نخی:

عروسکهای نخی که به زبان غیر فارسی به آن ماریونت گفته میشود یک نوع خاص از نمایش عروسکی است که قدمت خیلی زیادی دارد این عروسکها که بیشتر در نمایشهای خیمه شب بازی از آن استفاده میشود.  عروسکها با کمک نخ های نامرئی و با همراهی عروسک گردان حرکت داده می‌شوند. این نوع نمایش که در ایران با نام خیمه شب بازی شهره است، دارای قدمتی ۱۰۰۰ ساله بوده و مفاهیمی تاریخی، فرهنگی و قومی با خود به همراه دارد. حتما می دانید که یکی از اصلی‌ترین شخصیت‌های نمایش خیمه شب بازی، “مبارک” است که با ظاهری سیاه بر صحنه حاضر میشود.

4. نمایش عروسکی میله ای:

عروسک های میله ای در این نمایش عروسکها تقریبا به صورت کامل تر از عروسکهای دستکشی ساخته میشوند و دو دست عروسک با میله ای که به آن وصل است حرکت میکند. و معمولا دو یا سه نفر این عروسک ها را هدایت میکنند . مانند این نوع عروسک در کشور ژاپن عروسکهایی ساخته میشوند که شباهت زیادی به عروسکهای میله ی هستند ولی با جزئیات و تعداد عروسک گردان ها بیشتر. این نوع عروسک‌ها دارای طرفداران بسیاری هستند زیرا عروسک گردان میتوان با سرعت عمل بالایی عروسکها را تکان دهد. از طرف دیگر این عروسکها می‌توانند تا اندازه بسیار بزرگی ساخته شده و مورد استفاده قرار بگیرند.

5. نمایش عروسکی بن راکو (سیاه):

نمایش عروسکی سیاه در این نمایش که برگرفته از نمایش “بن راکو” است، که به گونه ای زادگاه این نوع نمایش عروسکی را ژاپن میدانند. از زمینه سیاه در صحنه، پوشش و چهره سیاه عروسک گردانان، رنگهای ماوراء بنفش و عروسکهای شب رنگ استفاده میشود. علت این اتفاق چنین است که تماشاگر هیچ دیدی نسبت به عروسک گردان نداشته باشد و تمام توجهش به سمت عروسکها سوق پیدا کند. یکی از مهمترین ویژگیهای نمایش عروسکی سیاه این است که میتواند قدرت تخیل را افزایش داده و سبب شود حرکت اشیا واقعی به نظر برسد.

پنج نوع عروسکی در در بالا به آنها اشاره کردم به صورت کلی در تمام دنیا مطرح بوده و هستند و آدم بزرگها برای بچه ها از این عروسکها نمایش عروسکی خلق میکنند. ولی در پایین من به عروسکهای نمایشی اشاره میکنم که مستقیم خود بچه ها آن را میسازند و یا آن را به حرکت در می آورند. که این عروسکها بیشتر جنبه آموزشی و خلاقیتی برای بچه ها دارند.

1.نمایش عروسکی سایه:

نمایش عروسکی سایه-ای این نوع نمایش دارای قدمتی چند هزار ساله است و پیوندی بسیار جدی با مفاهیم مذهبی، عرفانی، افسانه‌ای و… دارند. در نمایش عروسک سایه‌ای، سایه ها شمایل روح دارند و از دنیایی دیگر آمده و مفاهیمی از آنجا به خود به همراه آورده‌اند. در این نمایش عموما فردی با استفاده از تن پوش و ماسک در صحنه حاضر می‌شود و نقش موجود انسانی را بازی میکند. علاوه بر این شخصیت، روح یا همان سایه موجود در صحنه، نمایانگر ارواح پلید و یا درون انسان بوده که به شکلی متفاوت از بازیگر، هنرنمایی میکند.

2. عروسکهای کاغذی:

این عروسکها شباهت زیادی به عروسکهای ماپت یا همان دهن گشاد دارند با ایت تفاوت که بسیار ساده و توسط خود کودک ساخته میشود این نوع عروسکها که جنبه کاردستی برای کودکان دارد.
3. عروسکهای متکایی:

این نوع عروسک های برای کودکان زیر ۶ سال بسیار مناسب است و مادران میتوانند با نقاشی روی متکا یا دوختن و یا هر تکنیک دیگر عروسکهایی را بسازند و آماده کنند که در عین حالی که یک متکا است بچه بتواند با آن بازی کنند و به عنوان عروسک در کتار خودش قرار دهد.

4. عروسک های انگشتی:

این نوع عروسک ها هم مثل عروسک های دستکشی هستند با این تفاوت که به اندازه انگشت . یک مربی میتواند ۵ عروسک را به انگشتانش قرار بدهد و نمایش اجرا کند یا اینکه بچه ها این کار را انجام دهند. در هر صورت برای نمایش های ساده عروسکی مناسب است .

5.عروسک های جوابی:

این نوع عروسک خلاقانه نیز مانند عروسک های دستکشی و ماپت بسیار حالب و کاربردی است . طرز ساخت آن بسیار ساده است . فقط کافی است مقدار ی دوخت و دوز به آن اضافه شود و با خلاقیت خودتان جوراب را به شکلی در آورید.

آموزش نمایش عروسکی آموزش عروسک گردانی :

نمایش عروسکی نمایش عروسکی دارای دنیای گسترده ای است و هرروز ابداعات جدید آن را تحت تاثیر خود قرار می‌دهند. آنچه که قبل از همه باید به آن توجه شود این است که نمایش عروسکی بیش از هر چیز به تجربه نیاز دارد که می‌بایست افراد در طول آموزش و تمرین آن را به دست آورند. در ادامه شما را با چند نکته آشنا میکنیم که به وسیله آن مهارت خود را در عروسک گردانی افزایش دهید.

  • همیشه به زاویه دیدی که تماشاگر دارد، توجه داشته باشید.
  • هنگامی که یک عروسک در حال حرف زدن است، تنها به تکان دادن دهان آن اکتفا نکنید و حرکت بدن را نیز در کنار حرکات دهان پیش بگیرید.
  • صحبت کردن برای یک عروسک بسیار مهم است. توجه داشته باشید لحن و صدایی را برای عروسک انتخاب کنید که بتواند به صورت واضح و البته جذاب عمل کند.
  • در حرکات عروسک مبالغه کنید زیرا این کار هیجان نمایش شما را افزایش می‌دهد. برای انجام حرکات حتما ابعاد صحنه، تعداد عروسک‌ها و نوع آنها را مد نظر قرار دهید.
  • پیش از آغاز نمایش با چند کلمه عروسکهای خود را معرفی کنید. به همسویی لباس با شخصیت عروسک توجه کنید.

اصولا بچه ها ارتباط خوبی با عروسکها دارند این ارتباط باعث میشود که کودکان در روابط اجتماعی – فن بیان . حس و ذهن خلاق خود احساس قدرت و توانایی بیشتر ی کنند .به همین خاطر استفاده از انواع عروسک های نمایشی به صورت جدی برای کودکان پیشنهاد میشود . به همین خاطر این درس میتواند مقدمی خوب برای آشنایی شما با این هنر باشد و در تابستان یا سال جدید تحصیلی یک برنامه ریزی دقیقی برای این هنر داشته باشید.

فروشگاه عروسک و اسباب بازی مک گیم

فروشگاه اسباب بازی و بازی فکری مک گیم بزرگترین مجموعه اسباب بازی و بازی فکری در شرق کشور مفتخر است که بهترین اسباب بازی ها و بازی فکری های متناسب با فرزند شما را با بهترین قیمت ارایه دهد.

خب عزیزانم امیدوارم از این مقاله( همه چیز در مورد نمایش عروسکی) سایت مک گیم تهیه کرده است خوشتون اومده باشه، تا یه روز دیگه و یه مقاله  دیگه خدانگه‌دار. در صورت هر گونه سوال و یا مشاوره تخصصی لطفا از طریق دیدگاه های پایین با ما در ارتباط باشید.

_____________________________________________________________________________________________________________________

درباره نویسنده :

ندا هستم … دارای مدرک کارشناسی در رشته مربی کودک و کارشناسی ارشد روانشناسی و بیش از بیست سال سابقه کار در مهدکودک و مدارس ایران

 

محصول با موفقیت به سبد خرید اضافه شد.